Polskie wyroby ze złota

Równocześnie obok prac Lepszego interesowano się złotnictwem także w innych ośrodkach w Polsce, czego przykładem mogą być badania archiwalne i oparte na nich publikacje Władysława Łozińskiego we Lwowie. Jeśli chodzi o badania nad złotnictwem w Polsce w pełni naukowe w nowoczesnym tego słowa znaczeniu, kontynuował je w Krakowie obok Lepszego profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Julian Pagaczewski oraz jego uczeń i następca w Zakładzie Historii Sztuki - Adam Bochnak. Wydali oni kilkanaście prac dotyczących złotnictwa w Polsce, głównie średniowiecznego; są też autorami pierwszej syntetycznej publikacji pt. Polskie rzemiosło artystyczne wieków średnich, gdzie złotnictwo zajęło poczesne miejsce (1959 r.). Książka ta zapoczątkowała syntezy, z których żadna jednak nie była poświęcona tylko złotnictwu, lecz omawiał)' je obok innych dziedzin rzemiosła. Wymienić tutaj można takie publikacje, jak Rzemiosło artystyczne w Polsce pióra Adama Bochnaka i Kazimierza Buczkowskiego wydane w 1971 r., czy też opublikowane w tymże roku dzieło Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku. Naturalnie, opracowania złotnictwa znalazły się i w wydanych po II wojnie światowej książkach poświęconych sztuce w Krakowie, Poznaniu, Gdańsku i Wrocławiu oraz województwie opolskim. Nieco inaczej potoczyły się badania nad złotnictwem na Śląsku, dla których fundamentalne znaczenie mają prace opublikowane z początkiem bieżącego stulecia przez Erwina Hinzego. Ogromne znaczenie dla poznania dziejów sztuki złotniczej w Polsce miała inwentaryzacja zabytków zapoczątkowana na przełomie XIX i XX w., a podjęta po II wojnie światowej w latach pięćdziesiątych przez Państwowy Instytut Sztuki (obecnie Instytut Sztuki PAN). Wydawanie Katalogu zabytków sztuki w Polsce przyniosło publikację wielu dotychczas nie znanych wybitnych dzieł złotnictwa i unaoczniło rozwój tego rzemiosła w różnych ośrodkach.